رسانه ی پارسی زبان دکتر محمد حیدری ملایری

اخترشناس و اخترفیزیکدان نپاهشگاه پاریس

رسانه ی پارسی زبان دکتر محمد حیدری ملایری

اخترشناس و اخترفیزیکدان نپاهشگاه پاریس

شناخت نامه
رسانه ی پارسی زبان دکتر محمد حیدری ملایری

دکتر محمّد حیدری ملایری ، اخترفیزیکدانِ ایرانی نِپاهشگاه ( بر وزن نِمایشگاه/ رصدخانه ) پاریس یکی از دانشمندان سرشناس جهانی در رشته هایِ اخترفیزیک و اخترشناسی است . کشف ها و دستاوردهایِ ایشان شناخته ی دانشمندان و پژوهشگران جهان است . دکتر حیدری ملایری فزون بر اخترشناسی و اخترفیزیک فعالیت های گسترده ای در زمینه ی واژه سازی علمی فارسی و زبان شناسی دارند . دستاورد این فعالیت ها فراوا ( فرهنگ ریشه شناختی اخترشناسی و اخترفیزیک ) است . در این فرهنگ سه زبانه ، زبان فارسی هم پایِ دو زبان تراز یک جهان ، فرانسه و انگلیسی ، به پیش می رود . دلیل این هم پایی که نشان دهنده ی توان زبان پارسی است پدیدآوردن راژمانی ( راژمان = سیستم ) گسترده از وندها و ستاک ها ، بهره گیری از زبان های مادر فارسی و نیز بهره گیری از گویش های ایرانی است . به زبان دیگر ، دکتر حیدری ملایری در فرهنگ خود توانایی زبان پارسی را به اثبات رسانده است . این وبلاگ نخستین و تنها رسانه ی پارسی زبان دکتر حیدری ملایری است . در واقع این بلوگ دالان ارتباطی دوستداران دکتر حیدری ملایری با ایشان است . تازه ترین وِتار ( مقاله ) های ایشان ، متن سخنرانی ها و ... در این مکان نشر داده خواهند شد .

دنبال کنندگان ۵ نفر
این وبلاگ را دنبال کنید
تبلیغات
Blog.ir بلاگ، رسانه متخصصین و اهل قلم، استفاده آسان از امکانات وبلاگ نویسی حرفه‌ای، در محیطی نوین، امن و پایدار bayanbox.ir صندوق بیان - تجربه‌ای متفاوت در نشر و نگهداری فایل‌ها، ۳ گیگا بایت فضای پیشرفته رایگان Bayan.ir - بیان، پیشرو در فناوری‌های فضای مجازی ایران
واپسين ديدگاه ها
نویسندگان

کامپیوتر یا رایانه یا رایانگر؟

دوشنبه, ۷ دی ۱۳۹۴، ۰۹:۰۲ ب.ظ
زمانی (به ویژه در دهه‌های ١٣۴٠ و ١٣۵٠ خورشیدی) به این دستگاه «مغز الکترونیکی» می‌گفتند که می‌دانیم «برابر» نیست بلکه تعریف یا توصیفی با برداشت‌ها و تصورهای همان زمان است. سپس مدتی به آنها «ماشین‌های محاسب» یا «حسابگر» می‌گفتند. از پایان دهه‌ی ١٣۶٠ واژه‌ی «کامپیوتر» رواج یافت. گرچه در همان زمان «رایانه» ساخته شده بود اما کمتر در میان دانشگاهیان و کارشناسان رواج یافته بود چه برسد به میان مردم که هنوز با این دستگاه سروکار نداشتند. این برابر پیشنهادی – که فرهنگستان زبان فارسی هم آن را تصویب کرد – نام ابزار از فعل «رایانیدن» است. این فعل در پارسی میانه (پهلوی) به معنای «اداره کردن و نظم دادن» است و بر پایه‌ی برابر computer در فرانسه‌ای یعنی ordinateur به معنای «نظم‌دهنده» ساخته شده است. برخی می‌گویند در بیشتر زبان‌های دیگر این واژه به همان شکل انگلیسی به کار می‌رود  چرا در زبان پارسی برایش برابر ساخته شده است؟ اگر این کسان از پایه با برابرسازی مخالف‌اند که هیچ؛ اما اگر تنها پرسش‌شان برای این واژه است، باید گفت که مشکل کاربرد این واژه به شکلی اصلی، مشتق‌های آن است: برای نمونه، صفت computerized به صورت فرانسه‌ای «کامپیوتریزه» (!) یا حتا با همان تلفظ انگلیسی بیان می‌شود و computation هم «محاسبات» ترجمه می‌شود. این یعنی آشفتگی در زبان.  
گرچه در سال‌های اخیر در رسانه‌ها سعی بر گسترش واژه‌ی «رایانه» می‌شود اما به نظر ما این برابر نخست، دقت کافی ندارد و دوم آن که ساخت همه‌ی مشتق‌های واژه‌ی اصلی با آن آسان نیست. در ستون‌های گذشته گفته‌ایم در ساخت برابر، هم باید حالت دستوری واژه‌ی اصلی را رعایت کرد و هم توانایی صرف‌پذیری برابر پیشنهادی را سنجید و کوشید این برابر تواناییِ ساختن همه‌ی مشتق‌های واژه‌ی اصلی را داشته باشد. 
می‌دانیم نام ابزار با افزودن پسوند «ـه» به بن٢ یا حال (مضارع) فعل ساخته می‌شود، مانند «ماله» (نام ابزار از «مالیدن») اما نام فاعل با افزودن «گر» (مانند «برزگر» از «برزیدن»). در سال‌های آغازین دهه‌ی ١٣٧٠ خورشیدی دکتر میرشمس‌الدین ادیب سلطانی «رایانگر» را پیشنهاد داد که به نظر ما بهتر است زیرا هم مانند computer صفت فاعلی و بیانگر پیوستگی کار است و هم توانایی صرف بهتری دارد (رایانگراندن، رایانگرانده، رایانش، و ...).
یوسف امیری
موافقین ۱ مخالفین ۰ ۹۴/۱۰/۰۷
مجتبی ذوالفقاری

ديدگاه ها  (۱)

این ایراد شما دیگر قدری ملا لغتی و سلیقه ای است. هر وقت به واژۀ چاپگر میرسم خنده ام میگرد. مثلا آقا یا خانم چاپگری روی میز بنده ایستاده گوش به فرمان رایانۀ من که چاپ کند!
پسوند گر اسم فاعل می سازد نه اسم آلت. راحت میتوانستند تصویب کنند چاپه بر چم همان ماله شفره دسته پایه و ...
بگذارید همان رایانه بماند

فرستادن ديدگاه

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">